O. de Kort – Jeugdopera Anne en Zef (Kunstzone, 2015, nr.4)

Anne en Zef

De dood, de bloedwraak en de kus. De levenslessen van de jeugdopera ‘Anne en Zef’ (gepubliceerd in Kunstzone, 2015, nr. 4, p. 44-45).

► PDF: O.de Kort. Anne en Zef – KZ, 4-2015, 44-45

Ter herdenking van veertig jaar bevrijding componeerde Hans Kox in 1985 de Anne Frank Cantate ‘A child of life’. De toenmalige compositieopdracht van de NCRV werd voor de eerste keer uitgevoerd tijdens het Nationale Herdenkingsconcert van 4 mei. Dertig jaar later krijgt deze monumentale, emotioneel geladen compositie er een jong zusje bij – de jeugdopera Anne en Zef van Monique Krüs. Evenals de Cantate van Kox, die in 2015 opnieuw op 4 mei klinkt, staat de opera nu op het repertoire van het Nederlands Philharmonisch Orkest/ Nederlands Kamerorkest.

Het verhaal van Anne Frank en haar beroemde dagboek kent geen leeftijdsgrenzen. De dagelijkse belevenissen van een opgroeiend tienermeisje en de wrede oorlogsgebeurtenissen die alles in het leven op het scherp zetten, laten niemand onverschillig en raken zowel jongeren als volwassenen. Toch beschouwt men concentratiekampen en oorlogsleed meer als ‘volwassenen’ onderwerpen die te zwaar en te ingrijpend zijn voor de belevingswereld van kinderen. Je bespreekt het in geschiedenislessen en tijdens museumbezoek, maar voor een jeugdopera of een liedje kies je iets luchtiger, jeugdiger thematiek. Over verliefd zijn bijvoorbeeld. Dat Anne Frank nog steeds heel veel met haar huidige leeftijdgenoten gemeen heeft en alleen daarom al voor een muziekcompositie voor jongeren uitermate ‘geschikt’ is, komt vanwege de zwaarte van het onderwerp nauwelijks bij librettisten en componisten op. Bestaande musicals, liederen, koorwerken en filmmuziek richten zich niet specifiek op jonge toeschouwers en zoeken al helemaal niet naar mogelijke aansluiting op hedendaagse gebeurtenissen.

Als de muziek klopt, is geen onderwerp te zwaar

De Nederlandse componist en sopraan Monique Krüs en librettist Ad de Bont schreven een jeugdopera die zware onderwerpen als vernietigingskampen en bloedwraakmoorden niet uit de weg gaat maar tegelijkertijd genoeg afwisseling, licht en vrolijkheid biedt. De beoogde doelgroep bestaat uit scholieren tussen de 12 en 15 jaar. Dat zijn geen kinderen meer die nog graag met opa en oma naar een familievoorstelling gaan, aldus Monique Krüs. De jeugd van tegenwoordig is volwassen genoeg voor opera’s met eigen jeugdproblematiek, mits niet overladen met ‘heel veel zware muziek’.

‘Wat vind je eigenlijk van mij? Als meisje? Als dood meisje?’

Voor de nieuwe Anne en Zef opera maakte Ad de Bont de bewerking van zijn gelijknamige toneelstuk. De enscenering van regisseur Corina van Eijk sluit zo goed en nauwgezet aan bij de muziek van Monique Krüs aan, dat er sprake is van een naadloos in elkaar passend en elkaar feillos aanvullend muzikaal-dramatisch geheel. En dat is precies de bedoeling van de opera.

In drie kwartier vertellen twee zangers en elf orkestmusici onder leiding van dirigent David Niemann een verhaal van twee jonge mensen, verwijderd van elkaar door tijd, landsgrenzen, culturele en religieuze tradities en het hele verloop van de wereldgeschiedenis. In normale omstandigheden zouden ze elkaar nooit hebben ontmoeten, maar in het hiernamaals, buiten tijd en boven alle grenzen, komen Anne Frank en Zef Bunga elkaar wel tegen. En wat hebben ze veel gemeen! Beiden waren opgesloten en hebben geleden onder onbegrip, discriminatie, angst, frustraties, onderdrukking. Beiden gestorven op hun vijftiende, de een in het concentratiekamp van het Duitse Bergen-Belsen, de ander doodgeschoten op straat in het Albanese Tirana. Een slachtoffer van oorlog en haat ontmoet een slachtoffer van bloedwraak. En ze vinden elkaar leuk! Zef heeft wel een kleine voorsprong op Anne, want hij heeft haar dagboek ooit gelezen en weet veel over haar. Hijzelf moet nog indruk op haar maken, maar dat lukt hem wel met zijn vrolijke liedjes, swingende danspasjes en opbeurende grapjes. Het lukt hem op het eind het meisje zelfs te kussen. Het publiek mag daarbij gerust grote ogen opzetten en een beetje ‘onvolwassen’ giechelen, een opera gaat tenslotte altijd over de alles (en dus ook de dood) overwinnende liefde en hoop.

Lespakket: muziek, drama, maatschappijleer, geschiedenis

De première voorstellingen voor de leerlingen van de eerste en tweede klas van het Voortgezet Onderwijs vonden plaats in april jl. in de Amsterdamse NedPho koepel. Het publiek kon zowel de muziek van Monique Krüs als de vocale, dans- en acteerprestaties van de jonge Nederlands-Iraanse sopraan Lilian Farahani (1990) en bariton Benjamin de Wilde (1994) zeker waarderen. Net als De Kus natuurlijk.

Aan dit operabezoek gingen drie voorbereidende lessen vooraf. De leerlingen toetsten hun kennis van het symfonieorkest en zijn instrumenten, verdiepten zich in het leven van Anne Frank en de gebeurtenissen uit de jaren 1933-1945, maakten kennis met de componist en hoofdrolspelers van de opera. Ook de informatie over de beroemde opera’s en zangers, stemsoorten en het belang van libretto, decor en kostuums kwamen aan bod. De videofilmpjes en geluidsfragmenten van Luciano Pavarotti, Diana Damrau, Anna Netrebko en Beyoncé stonden gebroederlijk naast elkaar op het lijstje met lesopdrachten en zorgden voor nog meer afwisseling op computerschermen en een smart board.

Voor veel huidige en toekomstige luisteraars van Anne en Zef zou deze opera de eerste kennismaking met deze kunstvorm kunnen zijn. De kans is groot dat ze daarna de opera niet meer als elitair, ouderwets of saai zullen beschrijven. Hun eerste opera was namelijk spannend, prikkelend, interessant en ontroerend, en dat zullen ze niet snel vergeten. ©Olga de Kort, 2015.

Meer informatie: www.orkest.nl; www.moniquekrus.nl.

Trackbacks

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: