Olga de Kort. Jeugdopera’s nieuwe stijl (Kunstzone, 2015, 6)

Olga de Kort. Jeugdopera’s nieuwe stijl (gepubliceerd in Kunstzone, 2015, nr. 6, p. 46-47).

Jongeren en klassieke muziek is een blijvend onderwerp op agenda van alle muziekgezelschappen, concertzalen en operahuizen. Hoe meer jongeren in aanraking met muziek komen, hoe sneller ze als volwassenen hun weg naar concertzaal terug zullen vinden. Zelfs bioscopen beginnen aan ‘het verbeteren van de bioscoopervaring’ van jongeren te werken om het verlies van jong publiek te beperken. Geen nieuws voor educatie afdelingen van orkesten en operagezelschappen, zij doen al jaren alles om de klassieke muziekervaring van de jeugd onvergetelijk te maken.

Ervaring, beleving en betrokkenheid, zonder deze steunpilaren van muziekeducatie blijft de kennismaking van jongeren met klassiek repertoire oppervlakkig en incidenteel. Elk genre heeft zijn troefkaart en die van de opera wordt met veel creativiteit benut. Klassieke opera’s met hun universele thema’s, conflicten en passies hebben nog maar een kleine facelift nodig om de aandacht van jongeren te trekken zoals nieuwe vertalingen en hedendaagse realia. Het ‘volwassen’ operarepertoire is immens en biedt bij nader inzien voldoende mogelijkheden voor jeugdversies.

Carmen Opera ZuidHippie Carmen

De keuze van Opera Zuid in dit seizoen viel op Bizets Carmen. De jeugdversie was niet alleen bedoeld voor jonge kijkers, ze werd ook uitgevoerd door het Jeugdorkest van de Koninklijke Philharmonie Bocholtz onder leiding van Loek Smeijsters en het koor van het Grotiuscollege Heerlen. Tussen de solisten bevonden zich studenten en net afgestudeerde zangers van het Conservatorium Maastricht en Fontys Conservatorium Tilburg. Bij elkaar stonden er op 18 januari jl. ruim 100 jongeren op het podium van Theater Heerlen.

Silvia Oostindie begeleidde de opera vanuit Educatieafdeling van Opera Zuid en maakte alle ontwikkelingen van de jeugdopera in wording mee. ‘Carmen is een coproductie van Opera Zuid en het festival Klassieke Zomer Parkstad. Ons doel was om jongeren opera actief te laten beleven door ze er zelf aan mee te laten doen. De jeugdopera kreeg eigen muziekarrangement voor harmonieorkest en koor. Verder hoefden we er weinig aan veranderen. Zowel onze eigen ‘volwassenen’ versie als de jeugdopera speelt in de hippietijd. Kostuums en decor werden geleend van de ‘grote’ opera. De teksten werden naar het Nederlands vertaald door regisseur Nynke van den Bergh, en we hebben gebruik mogen maken van de vertaling van Jeugdtheater Hofplein. Door al deze extra’s en de nieuwe vertaling werd de opera nog toegankelijker voor de jeugd.’

Op de website van Opera Zuid benadrukt regisseur Nynke van den Bergh de actualiteit van  Carmen. In deze opera ziet ze ‘twee werelden die niet samenkomen’: de vrije wereld van vrijgevochten Carmen en de gereglementeerde wereld van Don José. ‘Als twee mensen uit twee zulke verschillende werelden verliefd op elkaar worden, dan gaat dat vaak mis, zo ook bij Carmen en Don José, en bij hen gaat het wel héél erg mis. Ze kunnen allebei niet loskomen van wat ze gewend zijn: Carmen wil zich op geen enkele manier binden. Meteen wanneer ze merkt dat haar geliefde dat wel wil, is ze weg. Don José daarentegen doet ook geen water bij de wijn: hij wil haar helemaal bezitten, met haar trouwen, haar meenemen in zijn eigen wereld’.

Maandenlang hebben muzikanten van het Jeugdorkest en het koor gerepeteerd. De wekelijkse repetities op het Grotiuscollege werden begeleid door muziekcoördinatoren Patrick Vaessens en Jules Luesink. Alle solisten hadden een eigen repetitieschema maar deden mee aan enkele gezamenlijke repetitieweekenden. Op 18 januari jl. kon het publiek de hippe Carmen uiteindelijk zien en horen. Silvia Oostindie: ‘De reacties van spelers, docenten en het publiek waren heel lovend en enthousiast. Voor alle deelnemers was Carmen een geweldige ervaring. Het project was ontzettend intensief maar gaf ook veel voldoening. Het was super om zo veel jongeren bezig te zien met opera!’

Reimsreisje-1600x900Alle wegen leiden naar Reims

Dankzij tekstschrijvers Erik Henkes en Robbert-Jan Bindervoets en regisseur Marcel Sijm onderging de komische opera Il viaggio a Reims van Gioachino Rossini, een complete metamorfose. De muziek van Rossini bleek uitstekend geschikt te zijn voor de nieuwe Nederlandse teksten en bijgecomponeerde recitatieven van Bob Zimmerman. Il viaggio naar de kroning werd Reimsreisje van Wellnesscentrum Utopia met een operabezoek en een ijsje na afloop. Deze hedendaagse versie voor 8-plussers zorgde voor evenveel vrolijkheid op het toneel en in de zaal van De Nationale Opera als de ‘volwassenen’ variant. Ook het eerste Kinderkorenfestival op 11 januari werd gekoppeld aan de jeugdopera. Samen met de tekstschrijvers componeerde Zimmerman een lied over reizen dat door alle deelnemers van het festival, en dan hebben we het over 320 kinderen, uitgevoerd meegezongen werd. Il viaggio of het Reisje, alle wegen leidden bij De Nationale Opera in januari naar Reims.

De leerlingen die naar Reimsreisje kwamen kijken, kregen voorbereidende lessen op school aan de hand van een digitaal lespakket. Ze bekeken het filmpje ‘Opera, wat is dat?’, maakten kennis met orkestinstrumenten en zangstemsoorten, ze leerden een fragment dat ze in de voorstelling mee konden zingen en mochten na afloop als echte journalisten een recensie schrijven. Bij de keuze voor een Opera in je Klas project konden scholieren op nog meer extra’s rekenen: een operazangeres die een aria in de klas live stond te zingen, enkele spelopdrachten rondom regie en zelfs zang- en ademhalingsoefeningen.

Hanne van de Vrie, beleidsmedewerker Opera bij de afdeling Educatie en Participatie van De Nationale Opera, kreeg na afloop vele enthousiaste reacties waaruit blijkt dat ook het witte schuim op het podium tot hoogtepunten van de opera kan behoren. Het was ‘leuk om naar te kijken en ook grappig’, en de muziek was ‘ook heel mooi’. Heel bijzonder vonden jonge toeschouwers dat zangers hun ‘liedje’ zo ‘hard’ kunnen zingen, ‘praten terwijl ze zingen’ en daarbij ook nog hun ‘verhaal met emotie vertellen’.

Ekaterina Levental De WegOp reis en onderweg

Wie veel over muzikale verhalen voor jongeren kan vertellen, is mezzosopraan en harpiste Ekaterina Levental. Ze speelde Melibea in Reimsreisje, zong in muziektheaterproducties Hans & Grietje, West=West+Oost=Oost en Goud van Jeugdtheater Sonnevanck en heeft onlangs haar eigen soloprogramma voor jeugd gemaakt. De voorstelling De Weg vertelt over de vlucht van Ekaterina uit de Sovjet-Unie, nu al ruim twintig jaar geleden.

Ekaterina Levental: ‘Als theater- en operamaker kun je veel van jong publiek leren. Je denkt voortdurend na over ‘wat, hoe en waarom’ en maakt weloverwogen keuzes voor je teksten, muziek en enscenering. Kinderen reageren heel snel op alles wat ze op het toneel zien. Ze zijn direct, open en hebben nog weinig vooroordelen. Dat is fantastisch en lastig tegelijkertijd want door hun directe reacties laten ze duidelijk merken wat ze wel of niet leuk en interessant vinden. Mijn laatste twee producties Reimsreisje en De Weg zijn heel verschillend. Reimsreisje vertelt een grappig “grote mensen”- verhaal dat voor kinderen in iets toegankelijker vorm is gegoten. De Weg probeert vooral duidelijk te maken hoe moeilijk en pijnlijk het kan zijn om je nergens thuis te voelen, iets wat ieder kind in wezen al weet en voelt. Reimsreisje spreekt tot de verbeelding door het geweldige decor, grote schuimmachines, kleurrijke kostuums en veel humor. De Weg is een muzikaal verhaal over onderwerpen die kinderen iets meer aan het denken zetten en hun inlevingsvermogen aanspreken. Ze kunnen zich afvragen wat ze in een vergelijkbare situatie zelf zouden kunnen doen, hoe ze zich zouden voelen. Opera- en muziektheater voor kinderen en jongeren is heel belangrijk. Het jonge publiek heeft al een onuitputtelijke fantasie maar de muziek maakt vele onderwerpen emotioneel toegankelijker. Als zanger, musicus of theatermaker kun je, volgens mij, heel veel voor de ontwikkeling van jongeren betekenen door problemen, gevoelens en emoties bespreekbaar te maken die anders misschien onbesproken zouden blijven.’ ©Olga de Kort, 2015

► Meer informatie: Carmen: www.operazuid.nl; Reimsreisje: www.operaballet.nlhttps://www.youtube.com/watch?v=xxNXr3iIbYE; De Weg: www.ekaterina.nlhttps://www.youtube.com/watch?v=VxOOfrWBMbs

► PDF: O.de Kort. Jeugdopera’s Nieuwe Stijl -Kunstzone, 2015-6, 46-47

► zie ook: O. de Kort. Jeugdopera Anne en Zef.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: