Olga de Kort. Boris Berezovsky & Andrei Korobeinikov over Tsjaikovski’s Eerste Pianoconcert (De Klank, 2016, nr.2)

Olga de Kort. ‘Om nooit genoeg van te krijgen’: Boris Berezovsky en Andrei Korobeinikov over Tsjaikovski’s Eerste Pianoconcert (gepubliceerd in DeKlank, 2016, nr. 2, p. 28-31)

De kerstconcerten van philharmonie zuidnederland staan dit jaar in het teken van Russische Kerst. Waar Sjéhérazada van Nikolaj Rimski-Korsakov de luisteraars naar een sprookjesachtige wereld van Duizend-en-een-nacht lokt, dompelt het Eerste Pianoconcert van Pjotr Tsjaikovski hen in een warm bad van mooie melodieën, romantiek en dromen. 

TchaikovskyHet publiek krijgt de kans om dit pianoconcert door de twee Russische pianisten te horen spelen: Boris Berezovsky en Andrei Korobeinikov. Beiden maakten in september jl. deel aan het Beethovenfest in Bonn, waar ze samen met het Filharmonisch Orkest van de Oeral onder leiding van Dmitri Liss werken van Skrjabin en Rachmaninov speelden. Een uitgelezen kans om deze twee gerenommeerde Tsjaikovski-vertolkers op hetzelfde moment, in dezelfde stad en onder dezelfde dirigent als binnenkort in Nederland, te treffen om hen naar ‘hun’ Eerste Pianoconcert te vragen.

Zowel Berezovsky als Korobeinikov zijn voormalige prijswinnaars van het Tsjaikovski Concours in Moskou. Als deelnemer van deze wedstrijd word je geacht om de muziek van de Russische componist door en door te kennen. Niet alleen het concoursprogramma bestaat uit zijn werken, als finalist speel je ook een van zijn pianoconcerten. Geen onmogelijke opgave, volgens Boris Berezovsky en Andrei Korobeinikov, als je de muziek van Tsjaikovski werkelijk een warm hart toedraagt. Hun relatie met deze componist eindige dan ook niet met het behalen van concoursprijzen. Integendeel, de bewondering en het begrip voor zijn muziekwereld werd in de loop der jaren alleen maar groter.

29612-boris_berezovsky_david_crookes__warner_classics‘Ik ben geboren om dit concert te spelen!’

Boris Berezovsky (1969), de eerste prijswinnaar van het IXe Tsjaikovski Concours in 1990, bijt het spits af van de kerstconcerten met de uitvoering in Eindhoven. Als het aan hem ligt, kan hij het Eerste Pianoconcert niet vaak genoeg spelen. Alleen al door het onderwerp aan te snijden begint hij onmiddellijk te stralen. ‘Je kunt het mijn lot of voorbestemming noemen, maar ik heb het gevoel dat ik geboren ben om dit concert te spelen. Als ik het Eerste op mijn programma zie staan, word ik meteen zo blij als een kind. Ik houd van dit werk, het geeft me elke keer opnieuw zo veel plezier, voldoening en blijdschap.’

Zijn Tsjaikovski-repertoire is groot, en in elk stuk kan hij iets vinden wat zijn hart niet onberoerd laat. ‘Ik ken de muziek van deze componist sinds mijn kinderjaren. Als jonge pianist groei je mee met zijn muziek: eerst studeer je de stukken uit het Kinderalbum, daarna maak je kennis met zijn balletten en orkestwerken. Iets later zijn natuurlijk de opera’s aan de beurt. En nog steeds valt er zo veel te ontdekken. Onlangs nog ben ik naar de voorstelling van de opera De Tovenares in het Bolsjoj Theater geweest. Toen ik na afloop naar buiten kwam, dacht ik: wat is het toch een heerlijke muziek en een bijzondere componist!’

Voor Berezovsky staat als een boven water dat Tsjaikovski tot ‘de meest geniale componisten’ behoort. ‘Misschien klinkt het banaal, maar het klopt gelukkig wel. Tsjaikovski had de zeldzame gave om eenvoudig én geniaal te schrijven. Hoe ouder ik word, hoe beter ik begrijp dat het helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Bij al zijn composities, hoe ingewikkeld ze ook mogen zijn, kom je altijd een melodie of een muzikale wending tegen die ongelooflijk krachtige emoties kan ontlokken. Je kunt tot tranen toe geroerd worden, en dat is voor mij een teken van genialiteit. Tjsaikovski had het gewoon in zich, hij kon zijn eenvoudig en mooi componeren. Ik bezocht ooit zijn graaf en kon mijn tranen niet inhouden toen ik aan al die prachtige muziek dacht die door hem is geschreven. Muziek die rechtstreeks tot je ziel doordringt’.

Op het moment dat Berezovsky achter de vleugel op het podium zit om aan het Eerste Pianoconcert te beginnen, wordt hij gegrepen door de kracht en schoonheid van deze muziek: ‘Het is geen gemakkelijk werk, niet voor niets heeft Nikolaj Rubinstein ooit geweigerd om het te spelen. Het is zo verfijnd, zo filigraan, zo virtuoos en technisch. Maar je hoort me niet klagen (lacht), ik speel het met ontzettend veel plezier. Het feit dat we het deze keer samen met Dmitri Liss doen, maakt het concert in Eindhoven nog feestelijker. Wij hebben altijd prettig samengewerkt. Ik ben blij voor het Nederlandse publiek dat Liss philharmonie zuidnederland nu onder zijn hoede heeft. Wat mij betreft, speel ik nog vaker met hem!’

‘Ik krijg nooit genoeg van het Eerste Pianoconcert’ a-korobeinikov

Voor pianist Andrei Korobeinikov (1986), eerste prijswinnaar van het Tsjaikovski Concours voor jonge pianisten (1994), winnaar van de speciale prijs van het Conservatorium van Moskou en de prijs voor de beste Tsjaikovski-interpretatie op het XIIIde Tsjaikovski Concours (2007), is het niet anders: Tsjaikovski is en blijft een van zijn favoriete componisten. Het Eerste Pianoconcert neemt wel een heel bijzondere plaats in in zijn leven, want het was het eerste orkestwerk dat hij als twaalfjarige speelde. ‘Het was mijn eerste pianoconcert en misschien daarom ook het meest dierbare. Ik ben er niet mee eens met collega’s die klagen dat ze er na de zoveelste uitvoering genoeg van hebben, omdat het zo vaak wordt gespeeld. Zelfs speel ik het Eerste Pianoconcert ook vaak, maar ik krijg er nooit genoeg van. De rijkdom van deze muziek is zo immens dat je elke keer een nieuwe intonatie kunt vinden. Ik sluit zelfs een nieuwe interpretatie niet uit, want veel is afhankelijk van de dirigent en het orkest waarmee je speelt, evenals de akoestiek en het publiek. Het Eerste Pianoconcert is één van Tsjaikovski’s meesterwerken. Het is groots en lyrisch tegelijkertijd, en – wat mij het meest aanspreekt – bijzonder eerlijk. Voor mij is het een symfonie en een pianoconcert in één. Ik speel het met veel plezier, wat zeg ik, ik word er echt gelukkig van.’

Andrei Korobeinikov vindt net als Boris Berezovsky dat Tsjakovski terecht tot de meest gespeelde componisten behoort. ‘Tsjaikovski is uniek in zijn eerlijkheid en het vermogen om rechtstreeks tot de ziel te spreken. Het maakt trouwens niet uit, of je Tsjaikovski voor een Russisch publiek speelt, of in het buitenland. De uitwerking van de melodische schoonheid van zijn muziek is overal hetzelfde.’

Maar ook de welbekende Tsjaikovski- romanticus heeft, volgens de Russische pianist, heel verschillenden kanten. Zo doet het Tweede Pianoconcert hem aan een huiselijke, gemoedelijke componist denken, terwijl het Eerste overloopt van weemoed, onrust en drama. ‘Tsjaikovski heeft voor alles een eigen stijl. Ik speel graag zijn Jaargetijden en Dumka, maar zal zijn pianostijl niet gemakkelijk noemen. Hij is ook een indrukwekkende symfonicus, een ware meester van orkestratie en klankkleuren. Zelf ben ik heel lyrisch ingesteld en ontdek graag de lyrische kant in de werken die ik speel. Het Eerste Pianoconcert zie ik als een persoonlijk levensverhaal van de componist. Om dergelijke muziek te schrijven moet je heel veel in het leven hebben meegemaakt. Het bevat alles, van wanhoop tot berusting en hoop. Net zo veelomvattend als Hamlet van Shakespeare, zo compleet is dit concert.’

De uitvoeringen van Korobeinikov in Tilburg, Den Bosch, Breda en Heerlen vallen precies in de kerstweek. Een uitstekende combinatie, vindt de pianist. ‘Tsjaikovski en kersttijd horen bij elkaar. Voor mij is zijn ballet De Notenkraker een van de symbolen van deze magische tijd. In Rusland ligt er dan veel sneeuw wat het sprookjesachtig effect nog meer vergroot. Maar wie weet, misschien krijgen jullie hier ook een witte kerst?’

De pianist kijkt er naar uit om samen met philharmonie zuidnederland de magie van Tsjaikovski met het publiek te mogen delen. ‘Ik ken Dmitri Liss al ruim tien jaar en vind hem een geweldige ensemblespeler. Hij bespeelt vakkundig zijn eigen instrument, het orkest, en voelt altijd aan wat je als musicus wilt zeggen. Ik ben wel een solist maar niet van het type dat alles per se moet voorschrijven en dicteren. Als er geen muzikale samenwerking is, dan verdwijnt ook de magie van muziek. Dmitri Liss steekt zijn orkestleden en solisten aan met zijn energie. Hij is een lyricus, net als ik. Ik ben alleen een warme lyricus en hij meer een ontvlammend type. Een heel interessante combinatie, vind ik, dat werkt goed in het Eerste Pianoconcert met al zijn klankkleren en warmte.’ ©Olga de Kort, 2016.

D.LissKader: Chef-dirigent Dmitri Liss over Boris Berezovsky en Andrei Korobeinikov. ‘Al jarenlang werk ik met Boris Berezovsky en Andrei Korobeinikov samen. Met Berezovsky speel ik misschien zelfs vaker dan wie dan ook. Hij is inmiddels een goede vriend geworden, niet alleen van mij persoonlijk maar ook van mijn orkest in Jekaterinenburg. Samen hebben we opgetreden in Rusland en in het buitenland, op festivals en met diverse orkesten. Ook met Andrei Korobeinikov werk ik regelmatig samen. Zo speelde hij bijvoorbeeld Skrjabins Prometheus met het Filharmonisch Orkest van de Oeral in Frankrijk en Japan en onlangs nog in Bonn. Ik ben blij dat de samenwerking met zowel Berezovsky als Korobeinikov ook bij zuidnenerland philharmonie kan voortbestaan. Deze twee pianisten zijn heel verschillend. Ze behoren tot verschillende generaties en lijken in niets op elkaar, van hun uiterlijk en het verloop van hun muzikale carrières tot hun interpretaties en de aard van hun muzikaliteit. Maar zo verschillend als ze zijn, het zijn beide uitmuntende vertegenwoordigers van de Russische pianoschool. Ik denk dat het de Nederlandse muziekliefhebbers een waar genoegen zal zijn om de twee interpretaties van het beroemde Eerste Pianoconcert van Tsjaikovski te kunnen horen en te mogen vergelijken.’©Olga de Kort, 2016.

⇒ PDF: o-de-kort-b-berezovsky-a-korobeinikov-1ste-pianoconcert-tsjaikovski-deklank-2-2016.

⇒ Russische Kerst: P. Tsjaikovski. Pianoconcert nr. 1 in bes, opus 23 (1875), N. Rimski-Korsakov. Shéhérazade, op. 33 (1888). philharmonie zuidnederland, Dmitri Liss, dirigent, Boris Berezovsky, piano, Andrei Korobeinikov, piano, m.m.v. Adelina Hasani, viool. 16 december, Muziekgebouw Eindhoven, 20.15 (Boris Berezovsky), 20 december, Concertzaal Tilburg, 20.30; 21 december, ‘s-Hertogenbosch, Theater aan de Parade, 20.00; 22 december, Chassé Theater Breda, 20.30; 23 december, Theater Heerlen, 20.00 (Andrei Korobeinikov).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: