Olga de Kort. Interview met Valery Gergiev. Eigen label voor Münchner Philharmoniker (Luister, 2016, nr. 719)

Olga de Kort. Valery Gergiev: ‘Een historisch project voor het orkest’. Eigen label voor Münchner Philharmoniker (gepubliceerd in Luister, nr. 719 november, p. 98-100)

De Münchner Philharmoniker is een van de oudste Duitse orkesten en wordt bij vele muziekliefhebbers met de toonaangevende uitvoeringen van Mahler en Bruckner geassocieerd. Het orkest, inmiddels 123 jaar, blijft zich vernieuwen en voegt dezer dagen een nieuw, digitaal hoofdstuk toe aan zijn geschiedenis.

valery-gergiev_1447457cSinds de Münchner Philharmoniker het vorige seizoen onder leiding van Valery Gergiev kwam te staan, introduceerde het orkest een nieuw programma voor digitale mediaproductie. Nu, een jaar later, lanceert het zijn eigen label MPHIL, met zes opnamen per jaar, download opties en online streaming. De cd’s worden gedistribueerd door Warner Classics, en de eerste twee zijn onlangs verschenen. De opnamenreeks wordt geopend met de Tweede Symfonie van Mahler en de Vierde van Bruckner. Geen toevallige keuze voor het orkest met zijn rijke Mahler- en Bruckner-tradities, maar ook niet voor zijn dirigent Valery Gergiev, zoals blijkt uit het gesprek met hem tijdens het Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival. 

De Münchner Philharmoniker is een van de meest gerenommeerde orkesten als het om de uitvoeringen van Mahler en Bruckner gaat. Ook u kent de symfonieën van deze componisten niet alleen van horen zeggen. Het is ongetwijfeld niet toevallig dat jullie hun werken als eerste vastleggen? Valery Gergiev: ‘Natuurlijk is het niet toevallig. Het orkest heeft inderdaad indrukwekkende tradities wat betreft Mahler en Bruckner. Temeer daar dit orkest, dat sinds 1893 bestaat, deze tradities creëerde! Zelf ben ik ook verre van een nieuweling in de muziek van Bruckner en Mahler. En ook als we het iets breder bekijken, heb ik altijd al veel muziek uit de tweede helft van de 19de eeuw uit het Oostenrijks-Duitse gebied gedirigeerd. Het is een enorm muzikaal landschap dat we meestal als Boheemse School aanduiden, of een Duitse of Oostenrijks-Duitse traditie noemen. In deze muziek liggen mijn muzikale wortels. Als kind speelde ik niet onverdienstelijk piano en trad met orkesten op. Bach en Beethoven behoorden tot mijn muzikale opvoeding. Mijn eerste directiedocent Anatoli Briskin was een leerling van de Duitse dirigent Kurt Sanderling en stond nog heel dicht bij deze traditie. Als student, en later, in het begin van mijn carrière als dirigent, had ik veel aan zijn advies. Daar ben ik hem nog steeds dankbaar voor. Ik voel me dus zeker in deze muziek, het is geen nieuw experiment voor mij.’

Hoe zwaar wegen de tradities als het om uw werk met een orkest zoals de Münchner Philharmoniker gaat? Zitten ze u niet in de weg?Ik ben, denk ik, niet iemand die zomaar klakkeloos met de tradities mee doet. Daarvoor heb ik veel te veel ervaring. Ik weet wat ik wil bereiken, heb mijn visie op een programma, ongeacht of het om een concert of een festival gaat. In Rotterdam zijn we bijvoorbeeld al 21 jaar geleden met ons festival begonnen en ik had toen al duidelijke ideeën over het programma, componisten en de evenementen voor, bijvoorbeeld, kinderen en jeugd. Ik hoop dat ook in München te kunnen doen zodat onze programma’s aantrekkelijk blijven voor alle generaties. Dus niet alleen voor het vaste deel van het publiek dat twintig, dertig of veertig jaar geleden al een abonnement had en nu voor de zoveelste keer naar Bruckners symfonie komt luisteren. Ik heb een ander uitgangspunt. Ik wil dat onze concerten interessant zijn. Niet alleen voor muziekliefhebbers met zestig jaar luisterervaring, maar ook voor iemand die zelf nog geen twintig is, of zelfs nog geen tien.’

Een eigen label, is het nodig voor het orkest? Ik denk het wel. Er zullen altijd mensen zijn die er slechts een nieuw commercieel project in willen zien. Ik zie het als een historisch project voor deze generatie orkestmusici met wie ik nu samenwerk. Het is een kans om ons werk vast te leggen en het zodanig voor de muziekgeschiedenis achter te laten. Ik heb geen pretenties om de muziekgeschiedenis te veranderen, dat zal niet gebeuren, want dat gebeurt nooit met dirigenten en orkesten. Maar wat we wel kunnen, is er onze kleur aan toevoegen. Dit label wordt het visitekaartje van een van de bekendste orkesten van Duitsland. Het is naar mijn mening een goede en weloverwogen stap, die in het verlengde ligt van de tradities, doelen en wensen van het orkest en van mij.’

Wat kunnen de luisteraars van deze nieuwe opnamen van Bruckner en Mahler verwachten? ‘Heel veel, hoop ik. Een eersteklas orkest om te beginnen. Een orkest met, zoals we net hebben vastgesteld, belangwekkende tradities wat betreft de muziek van Bruckner en Mahler. In de tijd van Sergiu Celibidache was het orkest onbetwistbaar nr. 1 van de wereld in het Bruckner-repertoire. Toen al vestigde het de aandacht op zich met de interpretaties van zijn symfonieën. Wij zijn nu twintig jaar verder, en ik vond het een interessante en in vele opzichten onvergetelijke ervaring om te ontdekken welke mogelijkheden dit creatieve muziekorganisme in zich heeft. Onze Bruckner is een live concert, bovendien een van de eersten van ons samen. Alles is hier live, we hebben geen cosmetische ingrepen gedaan om het te polijsten. Het was in één woord een interessante en inspirerende samenwerking. Datzelfde kan ik zeggen over Mahler. Deze componist stond ooit zelf voor het orkest, drie van zijn werken beleefden daar hun wereldpremières. Dat is niet iets wat je snel vergeet als je aan zijn composities in München werkt.’

Is het bij dergelijke bekende werken met historische uitvoeringsopnamen nog mogelijk om over een vernieuwde interpretatie te spreken? Kunt u de  muziekliefhebbers nog iets nieuws bieden na zoveel opnamen? Ik vind van wel. Het is vandaag de dag gewoon onmogelijk om nog zoals vroeger te spelen, laat staan de historische uitvoeringen te kopiëren. Er zijn andere ideeën over dynamiek, klankvelden en tempi. Muziek uit de twintigste eeuw is zelf al klassiek geworden. Toen Mengelberg, de jonge Celibidache, Haitink of Van Beinum hun inmiddels historische opnamen maakten, leken Sjostakovitsj en Prokofjev nog de onbegrijpelijke avant-gardisten. De wereld is veranderd. De meest scherpe werken van Prokofjev halen nu volle zalen. Kijk naar het Rotterdamse festival: Prokofjevs Tweede Symfonie is geen alledaags toetje, maar de zaal was vol en de belangstelling was groot.

Of we tegenwoordig met de nieuwe uitvoeringen iets nieuws kunnen toevoegen? Zonder meer. Je blijft altijd iets nieuws ontdekken, want het leven gaat door, we worden ouder en de opvattingen veranderen. Ik heb, bijvoorbeeld, niet eens een vaste, constante mening over Prokofjev en Sjostakovitsj, die ik wel heel vaak dirigeer. Ook bij hen blijf ik steeds nieuwe dingen ontdekken. Intensiteit, schoonheid, kleurrijkdom– dat zijn basale, wetmatige kwaliteiten van muziekwerken die sinds Bach weinig veranderd zijn. Een saaie uitvoering in de tijd van Bach was ook saai in de tijd van Tsjaikovski of Sjostakovitsj. Saai geschreven of saai gespeeld, blijft gewoon saai. Er is dus altijd een wereld te ontdekken voor zowel spelers als luisteraars.’

Welke componisten staan op het verlanglijstje van MPHIL?Luisteraars kunnen zonder meer in de richting van Mahler, Strauss en Wagner denken, maar ik sluit Beethoven en Mozart ook niet uit. München is voor mij een inspirerende kans om in het repertoire te duiken dat ik goed ken en het orkest minder. Of andersom, dat het orkest heel goed kent en dat voor mij relatief nieuw is. Op deze manier kunnen we in dezelfde mate onze kennis verrijken en waardevolle composities (her)ontdekken. Ik neem de volledige verantwoordelijkheid voor mijn werk bij de Münchner Philharmoniker en zal al het mogelijke doen om te zorgen dat de komende  jaren een zeer interessante en inspirerende samenwerking tot bloei komt.’ ©Olga de Kort, 2016.

⇒ Meer informatie: www.mphil.de/en/media.html.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: