Antoine Wagner: In de voetsporen van Richard Wagner (De Klank, 2017, nr.4)

Olga de Kort. Antoine Wagner. In de voetsporen van Richard Wagner (gepubliceerd in De Klank, 2017, nr.4); PDF: Olga de Kort. Antoine Wagner – De Klank nr4, 2017

Massieve bergen, heldere stromende rivieren en mosgroene stenen. Het grijzige hemel, opgelicht door kille zonnestralen, die door dikke lagen mist breken. Dit sobere landschap van Tristan und Isoldes Bretagne en Cornwall vond Richard Wagner (1813-1883) in de Zwitserse bergen. De première van de opera mocht dan wel in het verre van bergachtige München op 19 juni 1865 plaatsvinden, het idee van het Tristan-verhaal ontstond elf jaar eerder in Zürich, tijdens Wagners verblijf in Zwitserland. Hier woonde hij sinds 1849 in ballingschap, gevlucht na zijn actieve deelname aan de mislukte Mei-revolutie van 1848 in Dresden. Franz Liszt hielp hem aan een vals paspoort, en alles achterlatend trok de 36-jarige Wagner via Lindau en het Bodenmeer naar Rorschach. Zwitserland werd zijn thuishaven voor twaalf jaar. De ruwe en mysterieuze natuur van de Zwitserse bergen fascineerde de componist en gaf hem genoeg inspiratie voor de monumentale muziekbeelden in zijn opera’s. Hier, te midden van de tot de verbeelding sprekende langgerekte bergketens, hoge bergpassen en adembenemende uitzichten, werkte Wagner aan Parcifal, de Wesendonck-Lieder en de Ring des Nibelungen. Hier werd hij verliefd op Mathilde Wesendonck en op de dochter van Liszt en zijn toekomstige vrouw Cosima, toen nog getrouwd met Tristan und Isoldes eerste dirigent Hans von Bülow. In 1857 begon de componist in Zürich aan het eerste bedrijf van Tristan en Isolde, om de opera twee jaar later in Luzern te voltooien.

153 jaar later trad Wagners achter-achter-achterkleinzoon Antoine in zijn voetsporen om de omgeving die zijn beroemde voorvader inspireerde met eigen ogen te zien. Aanvankelijk was hij vooral geïnteresseerd in ‘de beschermende en inspirerende invloed van het Zwitserse landschap op de muziek van Richard Wagner.’ Hij besloot niet alleen musicologen en historici te ontmoeten, maar ook de routes die de componist ooit zelf had gelopen vanaf het Bodenmeer tot Zurich, zelf af te leggen. Hij keek naar dezelfde eeuwige landschappen van gletsjers en besneeuwde bergtoppen, waar Wagner zo van gehouden had, en overnachtte in oude berghutten. Zo ontstond een road movie waar de Zwitserse periode in het leven van de componist letterlijk in beeld werd gebracht door Wagners omgeving in het levensverhaal op te nemen.

Tijdens de vijf weken durende tocht in de zomer van 2012 gebeurde er iets bijzonders met Antoine: hij begon de muziek ‘overal in de natuur te ervaren’. Hij vertelde dat ‘de bergen de partituren vormden, en natuurgeluiden – de klanken’. Muziek was in de stilte en de grenzeloze weidsheid van de oneindige bergmassieven. De gedeelde ervaring en de bewondering voor dezelfde plaatsen hielpen Antoine ook zijn betovergrootvader beter te begrijpen. Het overtuigde hem voor de zoveelste keer dat Wagners muziek om een grote mate van concentratie vraagt om de eindeloze verborgen lagen in zijn werken te ontdekken.

De indruk die Antoine van deze landschappen kreeg was zo sterk, dat hij terugkwam voor zijn nieuwe project over kunstenaars op de vlucht. De portretten van deze mensen uit alle windstreken die hun nieuwe thuisland in Zwitserland vonden, combineerde hij met beelden van eeuwenoude Zwitserse berglandschappen.

Antoine Wagner

Antoine Wagner (1982) is een fotograaf, kunstenaar en filmmaker, die zowel in New York als in Parijs woont. Hij is een achter-achter-achterkleinzoon van Richard Wagner en achter-achter-achter-achterkleinzoon van Franz Liszt. In 2013 maakte Antoine een documentaire Wagner: the Swiss years (regie Andy Sommer; dvd: Wagner: a genius in exile). In het verlengde van de film kwam het fotoboek Wagner in der Schweiz uit en vond er een expositie plaats die diverse Europese steden aandeed. In 2015 realiseerde hij het fotoproject Exil, dat inmiddels in het Völkerkunde Museum in Hamburg, de Gertrude Salon in New York en het Breda’s Museum te zien was. Antoine Wagner exposeerde onder andere in Duitsland, Frankrijk, de Verenigde Staten en Oostenrijk. Meer informatie: www.antoinewagner.com.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: